Bội số EBITDA trong ngành nha khoa được nhìn như thế nào?

Đọc đúng EBITDA trước khi bàn về bội số

EBITDA là lợi nhuận trước lãi vay, thuế thu nhập, khấu hao tài sản hữu hình và phân bổ tài sản vô hình. Đây là chỉ tiêu phân tích bổ sung; khi có điều chỉnh riêng, cần trình bày rõ cách tính và các khoản điều chỉnh. Hướng dẫn của SEC về chỉ tiêu non-GAAP là một tham chiếu về tính minh bạch của phép tính, không phải quy định thuế hay kế toán bắt buộc cho phòng khám Việt Nam.

EBITDA không phải số tiền chủ phòng khám có thể rút ra. Phòng khám còn phải tính nhu cầu đầu tư ghế máy, thiết bị, sửa chữa, vốn lưu động, thuế và các nghĩa vụ tài chính khác. Hai cơ sở có EBITDA tương đương vẫn có thể tạo ra dòng tiền rất khác nhau.

Bội số định giá doanh nghiệp khác với tiền người bán nhận

Trong mô hình đơn giản, giá trị vốn chủ sở hữu được suy ra từ EV sau khi trừ nợ và cộng tiền mặt được tính trong giao dịch. Hợp đồng có thể quy định thêm điều chỉnh vốn lưu động, các khoản mang tính chất nợ, tài sản ngoài hoạt động và nghĩa vụ khác. Khung phân biệt này được trình bày trong tài liệu định giá của NYU Stern.

Vì vậy, một con số EV trên đề nghị đầu tư không đồng nghĩa toàn bộ số tiền đó sẽ được thanh toán cho chủ phòng khám vào ngày ký. Cần đọc cả tỷ lệ cổ phần bán, cách điều chỉnh giá, lịch thanh toán, khoản giữ lại và điều kiện thanh toán theo kết quả kinh doanh nếu có.

Chuẩn hóa lợi nhuận bằng chứng từ, không bằng kỳ vọng

Trước khi so sánh bội số, iOS Dental đề xuất lập bảng đối chiếu từ lợi nhuận trên sổ sách đến EBITDA và EBITDA điều chỉnh. Mỗi khoản tăng hoặc giảm phải có lý do, chứng từ và giải thích khả năng tiếp diễn sau giao dịch.

• Thu nhập của chủ phòng khám: tách vai trò sở hữu khỏi công việc khám chữa bệnh hoặc quản lý. Nếu chủ cơ sở rời đi, chi phí tuyển người thay thế vẫn phải được tính.
• Chi phí bất thường: kiểm tra xem khoản được gọi là “một lần” có thực sự không lặp lại. Chi phí bảo trì thường xuyên, marketing duy trì hoặc nhân sự cốt lõi không nên bị loại chỉ để làm đẹp lợi nhuận.
• Thuê mặt bằng và giao dịch bên liên quan: xem xét điều kiện có còn tiếp tục sau giao dịch không. Khi so với cơ sở khác, cần dùng cùng cách xử lý chi phí thuê và nghĩa vụ thuê.
• Thu trước và điều trị chưa hoàn thành: đối chiếu doanh thu đã ghi nhận với tiến độ thực hiện và chi phí còn phải chi. Số tiền thu vào không tự chứng minh lợi nhuận đã tạo ra.

Những yếu tố cần đưa vào thẩm định

Đây là các câu hỏi thẩm định do iOS Dental đề xuất cho bối cảnh phòng khám, không phải bảng quy đổi mỗi yếu tố thành một mức tăng hoặc giảm bội số cố định.

Không áp một “bội số chuẩn” cho mọi phòng khám

Khung phân tích EV/EBITDA của Aswath Damodaran cho thấy bội số gắn với các yếu tố như tăng trưởng, rủi ro và nhu cầu tái đầu tư. Khi dùng giao dịch so sánh, cần xét cùng kỳ lợi nhuận, cách tính EBITDA, quy mô, thị trường và điều kiện giao dịch.

Một chuỗi ở thị trường nước ngoài, một doanh nghiệp niêm yết hoặc giao dịch mua quyền kiểm soát không tự tạo thành chuẩn giá cho một phòng khám độc lập tại Việt Nam. Bài viết này không công bố khoảng bội số ngành do chưa có bộ dữ liệu giao dịch nha khoa Việt Nam được kiểm chứng và đủ tương đồng.

Chủ phòng khám nên chuẩn bị báo cáo theo tháng, bảng chuẩn hóa lợi nhuận, dữ liệu công nợ và thu trước, danh mục thiết bị, hợp đồng mặt bằng và hồ sơ pháp lý. Từ nền dữ liệu đó, bên tư vấn mới có thể xây dựng các kịch bản giá trị và đối chiếu với phương pháp dòng tiền hoặc tài sản phù hợp.

Bội số là một công cụ trong quá trình thương lượng và thẩm định. Chất lượng của kết luận phụ thuộc vào dữ liệu, giả định và điều khoản giao dịch, không chỉ ở phép nhân cuối cùng.